Nizamnamə kapitalına qoyulan əmlakın qiymətləndirilməsi
Təsisçi nizamnamə kapitalına pul əvəzinə daşınmaz əmlak, avadanlıq, nəqliyyat vasitəsi, əqli mülkiyyət obyekti və ya pay qoyursa, bu pul olmayan əmlakın dəyəri pulla ifadə edilməlidir. Həmin dəyəri “Qiymətləndirmə fəaliyyəti haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununa uyğun tərtib edilmiş qiymətləndirmə hesabatı ilə əsaslandırırıq.
Nə vaxt lazımdır
- Cəmiyyətin yaradılması — təsisçi payını pulla deyil, əmlakla ödəyir.
- Nizamnamə kapitalının artırılması — iştirakçı əlavə payını əmlak və ya hüquqla ödəyir.
- Əqli mülkiyyət obyektinin qoyulması — əmtəə nişanı, patent və ya digər hüquq nizamnamə kapitalına daxil edilir.
- Başqa şirkətdəki payın və ya səhmlərin qoyulması — holdinq strukturunun yaradılması və ya hüquqi şəxsin yenidən təşkili zamanı.
- Dövlət və ya bələdiyyə əmlakının qoyulması — belə əmlak özgəninkiləşdirildikdə qiymətləndirmə məcburidir (“Qiymətləndirmə fəaliyyəti haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununun 8.1-ci maddəsi).
- Mühasibat uçotu — qoyulan aktivi balansa əsaslandırılmış dəyərlə qəbul etmək üçün.
Nəyi qiymətləndiririk
- Daşınmaz əmlak və torpaq sahələri: ofis, anbar, istehsalat obyekti.
- Avadanlıq və maşınlar: istehsal xətləri, dəzgahlar, ofis avadanlığı.
- Nəqliyyat vasitələri və xüsusi texnika.
- Əqli mülkiyyət obyektləri: əmtəə nişanı, patent və digər hüquqlar.
- Başqa hüquqi şəxslərin nizamnamə kapitalında paylar və qiymətli kağızlar.
- Əmlak hüquqları və pul dəyəri olan digər hüquqlar, o cümlədən tələb hüquqları.
Qanun nə deyir
- Nə qoyula bilər. Pul, qiymətli kağızlar, başqa əmlak, əmlak hüquqları və pul dəyəri olan digər hüquqlar (Mülki Məcəllənin 64.8-ci maddəsi).
- Dəyəri kim müəyyən edir. Qoyulan əmlakın pulla qiymətləndirilməsi təsisçilərin razılaşması ilə aparılır və müstəqil ekspert yoxlamasından (auditdən) keçirilməlidir (Mülki Məcəllənin 64.9-cu maddəsi). Qiymətləndirmə hesabatı bu dəyəri bazar məlumatları və hesablamalarla əsaslandırır.
- Dəyəri kim təsdiq edir. Məhdud məsuliyyətli cəmiyyət yaradılarkən — təsis yığıncağı, yekdilliklə (Mülki Məcəllənin 87.5.1-ci və 87.6-cı maddələri). Məhdud məsuliyyətli cəmiyyətdə nizamnamə kapitalının miqdarının dəyişdirilməsi iştirakçıların ümumi yığıncağının müstəsna səlahiyyətinə aiddir (Mülki Məcəllənin 91.3.1-ci maddəsi). Səhmdar cəmiyyətində — təsis yığıncağı, cəmiyyət yaradıldıqdan sonra isə səhmdarların ümumi yığıncağı (Mülki Məcəllənin 103.1-ci maddəsi).
- Dövlət və bələdiyyə əmlakı. Belə əmlak özgəninkiləşdirildikdə qiymətləndirmə məcburidir (“Qiymətləndirmə fəaliyyəti haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununun 8.1-ci maddəsi).
Sizdən hansı sənədlər lazımdır
- Təsisçi (iştirakçı) barədə: fiziki şəxs üçün — şəxsiyyət vəsiqəsi, hüquqi şəxs üçün — VÖEN və təsis sənədləri.
- Daşınmaz əmlak: daşınmaz əmlakın dövlət reyestrindən çıxarış, texniki pasport və ya plan.
- Nəqliyyat vasitəsi: qeydiyyat şəhadətnaməsi (texniki pasport).
- Avadanlıq: alış sənədləri və ya balans məlumatı, texniki pasport, inventar siyahısı.
- Əqli mülkiyyət obyekti: patent və ya əmtəə nişanının qeydiyyat sənədi, lisenziya müqavilələri (olduqda), gəlir barədə məlumat.
- Pay və səhmlər: payı (səhmləri) qoyulan şirkətin təsis sənədləri, maliyyə hesabatları, əsas aktivləri və öhdəlikləri barədə məlumat.
Dəqiq siyahını müraciətdən sonra, obyektə və məqsədə uyğun göndəririk.
Necə işləyirik
Müraciət.
Obyekti, cəmiyyətin növünü və sizdə hansı sənədlərin olduğunu aydınlaşdırırıq.
Tapşırığın razılaşdırılması və müqavilə.
Obyekt, məqsəd və dəyərin müəyyən edildiyi tarix yazılı müqavilədə təsbit olunur. Xidmət haqqı obyektin yekun dəyərindən asılı deyil.
Obyektə baxış.
Qiymətləndirici maddi obyektlərə baxır, onların vəziyyətini yoxlayır və fotoşəkillər çəkir. Baxışı Bakıda və regionlarda keçiririk.
Hesabat.
Hesabatla əvvəlcədən tanış olub iradlarınızı əlavə edə bilərsiniz (“Qiymətləndirmə fəaliyyəti haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununun 13.1.6-cı maddəsi). Qiymətləndirici irad və təklifləri nəzərdən keçirir, lakin yekun dəyəri müstəqil müəyyən edir (həmin Qanunun 15-ci maddəsi). Hesabat iki nüsxədə tərtib edilir: biri sizə verilir, ikincisi qiymətləndiricidə saxlanılır (həmin Qanunun 10.1-ci maddəsi). Hesabat imzalanır və möhürlə təsdiq olunur.
Nə alırsınız
“Qiymətləndirmə fəaliyyəti haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununun 10.2-ci maddəsinə uyğun qiymətləndirmə hesabatı. Hesabatda aşağıdakılar göstərilir:
- dəyərin müəyyən edildiyi tarix və hesabatın tərtib olunma tarixi
- obyektin ünvanı, təsviri, fotoşəkilləri və dövlət reyestrində qeydiyyatı barədə məlumat
- yanaşma və metodlar, onların seçilməsinin əsaslandırılması
- istifadə olunan məlumatlar və mənbələr
- qiymətləndirici barədə məlumat və onun ixtisas şəhadətnaməsinin nömrəsi
- yekun dəyər
Hesabat “Qiymətləndirmə fəaliyyəti haqqında” Qanuna, müqavilədə nəzərdə tutulduqda isə Beynəlxalq Qiymətləndirmə Standartlarına (IVS 2025) uyğun tərtib olunur.
Hesabat təsis yığıncağı, səhmdarların ümumi yığıncağı, mühasibatlıq, müstəqil audit yoxlamasını aparan mütəxəssis və məhkəmə mübahisəsi üçün yararlıdır.
Şirkət Azərbaycan Respublikası Qiymətləndiricilər Palatasının qiymətləndirmə təşkilatları siyahısına daxildir. Qiymətləndiricilərimiz Palatanın üzvləridir (aqp.gov.az).
Tez-tez verilən suallar
Qiymətləndirmə hesabatı qanunla məcburidirmi?
Mülki Məcəllənin 64.9-cu maddəsi dəyərin müstəqil ekspert yoxlamasından keçirilməsini tələb edir, lakin bunun məhz qiymətləndirmə hesabatı ilə edilməsini nəzərdə tutmur. Dövlət və bələdiyyə əmlakı özgəninkiləşdirildikdə isə qiymətləndirmə məcburidir (“Qiymətləndirmə fəaliyyəti haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununun 8.1-ci maddəsi).
Dövlət qeydiyyatı üçün hesabat lazımdırmı?
Xeyr. “Hüquqi şəxslərin dövlət qeydiyyatı və dövlət reyestri haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununun 5.4-cü maddəsində göstərilən sənədlər arasında qiymətləndirmə hesabatı yoxdur. Nizamnamə kapitalı tamamilə ödənildikdən sonra isə 5 iş günü ərzində qeydiyyat orqanına məlumat verilməlidir (həmin Qanunun 5.8-ci maddəsi).
Qiymətləndirməni nə vaxt sifariş etməli?
Təsis yığıncağı qoyulan əmlakın dəyərini təsdiq etməzdən əvvəl. Məhdud məsuliyyətli cəmiyyətdə nizamnamə kapitalı, bir qayda olaraq, dövlət qeydiyyatınadək ödənilməlidir, lakin nizamnamədə ödəniş müddəti nəzərdə tutulubsa, bu müddət üç aydan çox ola bilməz (Mülki Məcəllənin 90.2-ci maddəsi).
Təsisçilər istədikləri dəyəri yaza bilərmi?
Dəyəri təsisçilər razılaşdırır, lakin o, müstəqil ekspert yoxlamasından keçməlidir. Hesabatda isə bazar məlumatlarına əsaslanan dəyər göstərilir. Xidmət haqqımız yekun dəyərdən asılı deyil (“Qiymətləndirmə fəaliyyəti haqqında” Qanunun 17.1-ci maddəsi).
Müraciət göndərin
Obyekt və cəmiyyət barədə qısaca yazın — sizinlə əlaqə saxlayacağıq. Müraciət forması aşağıdadır.
Və ya birbaşa: +994 50 102 10 23
WhatsApp: +994 50 102 10 23
office@aecs.az